Huidproblemen – schurft, schimmel, luizen

De huid van de cavia dient als barrière, die de cavia beschermt tegen infecties. Met name wanneer de weerstand van de cavia (tijdelijk) verminderd is, krijgen huidinfecties de kans. Vitamine C, stress en ook dracht zijn factoren die invloed hebben op de weerstand van de cavia. Op deze pagina lees je over de veelvoorkomende huidafwijkingen ten gevolge van schurft, schimmel en luizen bij cavia’s, de behandeling en hoe je deze huidafwijkingen kunt voorkomen.

Hoe herken je een cavia met schurftmijt?
Een cavia met schurftmijt herken je aan de kale plekken (zijn in een vroeg stadium nog niet aanwezig) met rode plekjes en soms ook schilfers op de huid. Deze is vaak pijnlijk, waardoor de cavia het niet fijn vindt aangeraakt te worden. De jeuk kan heel erg zijn. Zo erg dat de cavia zichzelf ernstig openkrabt en nog verder verwondt. Bij ernstige jeuk kan de cavia zelfs stuip-aanvallen krijgen. Als dit het geval is, ga dan met enige spoed naar de dierenarts.
Goed om te weten: bijna alle cavia’s dragen wel wat schurftmijten bij zich. Meestal veroorzaken schurftmijten geen problemen. Mijten geven pas problemen wanneer de cavia een lage weerstand heeft. De schurftmijten zelf kun je overigens niet met het blote oog zien.
Symptomen: jeuk, pijnlijke huid, kale plekken, met rode plekjes en korsten (zie foto 1 en 2), soms stuip-aanvallen door ernstige jeuk (spoed).

Foto 1 en 2: schurftmijt bij de cavia.

Hoe kan de dierenarts schurftmijt vaststellen?
De meeste dierenartsen zullen de kenmerken van de huidaandoening op het oog herkennen. Sommige dierenartsen nemen een afkrabsel om de diagnose te bevestigen via microscopische onderzoek of sturen het genomen monster in naar een laboratorium. Het is niet noodzakelijk om dit te doen.
Diagnostiek: herkennen van de huidafwijking, ter bevestiging (eventueel) microsopie of laboratoriumonderzoek.

Wat kan de dierenarts voor jouw cavia doen?
De dierenarts kan de juiste geneesmiddelen verstrekken: stronghold (kitten/puppies) met werkzame stof selamectine of een ivermectine poor-on. Ook kan de dierenarts bij een meer hevige schurftmijtinfectie een middel tegen de jeuk verstrekken, een sterker antischurft-middel voorschrijven of een injectie (ivermectine) geven.

Wat kun je zelf doen?
− Wanneer je schurftmijt goed herkent kun je zelf starten met behandelen. Bij lichte of beginnende schurftmijt kun je bij de dierenwinkel een pipet of spray met het werkzame bestanddeel ivermectine kopen. Deze behandeling met ivermectine op de huid (achter de oortjes) moet je vervolgens na één week herhalen. Wanneer de klachten dan nog niet weg zijn, kun je het eventueel nog een keer herhalen. Dus als in week 1 de eerste behandeling plaatsvindt, dan geef je in week 2 de tweede behandeling en in week 3 kun je het – indien nodig – nog een keer herhalen.
− Ga bij ernstige jeuk en/of wanneer een grote plek van de huid is aangedaan altijd naar de dierenarts.
− Ga ook naar de dierenarts wanneer klachten niet verbeteren of erger worden.

Wat kun je beter niet doen?
− Te lang wachten met naar de dierenarts gaan, wanneer jouw cavia erge jeuk heeft.

Hoe herken je een cavia met een schimmelinfectie?
Een cavia met schimmel herken je aan de wit-gelige waas die het achterlaat in de vacht of huid. De schilfers op de huid en aangedane plekken ogen vaak meer wit-geel, dan normale huidschilfers van bijvoorbeeld een droge huid. De door schimmel aangedane huid wordt wat kaal en kan wat verdikt zijn of anders ogen qua structuur: een dikke bultige onrustige huid. De cavia kan last hebben van jeuk. Meestal is deze jeuk wat minder heftig dan jeuk veroorzaakt door schurftmijt. Maar dit kan per cavia verschillen, want cavia’s zijn in net als mensen individuen. Schimmel kun je met het blote oog zien.
Symptomen: jeuk, wit-gelige waas en/of schilfers op de huid, haaruitval (kaalheid) en een veranderde huidstructuur.

Foto 3: Witte ronde schimmelplekken op de huid van een skinny cavia.

Foto 4: Schimmelinfectie bij een gladharige cavia.

Hoe kan de dierenarts een schimmelinfectie vaststellen?
De meeste dierenartsen herkennen de huidafwijkingen die de schimmel veroorzaakt wel. Sommige dierenartsen nemen een afkrabsel om de diagnose te bevestigen via microscopische onderzoek of sturen het genomen monster in naar een laboratorium. Het is niet noodzakelijk om dit te doen.
Diagnostiek: herkennen van de huidafwijking, ter bevestiging (eventueel) microsopie of laboratoriumonderzoek.

Wat kan de dierenarts voor jouw cavia doen?
De dierenarts kan de juiste geneesmiddelen verstrekken of je daarover adviseren. Als de schimmelplekken groot zijn of ernstig ontstoken dan kan de dierenarts ontstekingsremmende pijnmedicatie of een sterker anti-schimmelmiddel voorschrijven. Bijvoorbeeld anti-schimmelshampoo of pillen.
Behandeling: anti-schimmel zalf of crème met terbinafine, anti-schimmel shampoo (Imaverol).

Wat kun je zelf doen?
− Bij een lichte schimmelinfectie kun je een anti-schimmelcrème met terbinafine kopen bij de drogist of de apotheek. Deze kun je daar zonder recept kopen.
− Breng de anti-schimmelzalf aan volgens schema en blijf dit volhouden. Het kan even duren voordat effect van de behandeling zichtvaar wordt. Soms lijkt het zelfs eerst erger te worden, voordat het beter wordt. Een behandeling van schimmel kan soms wel weken in beslag nemen.
− Tussen het aanbrengen van de zalf kun je de cavia dun insmeren met vaseline, zodat de huid soepel blijft.
− Was je handen goed na het smeren van de zalf. De schimmelinfectie van de cavia kan besmettelijk zijn voor andere cavia’s én mensen.
− Verhoog de weerstand van jouw cavia: geef extra vitamine C en verlaag stress.
− Ga ook naar de dierenarts wanneer klachten niet verbeteren of erger worden.

Wat kun je beter niet doen?
− Te lang wachten met naar de dierenarts gaan, wanneer jouw cavia erge klachten heeft.

Hoe herken je een cavia met “een gebroken rug”?
Heeft jouw cavia een kale plek op de rug in de vorm van een v? Dan heet dit ook wel gebroken rug. Gelukkig is dit niet zo ernstig als een gebroken ruggenwervel, maar het vereist wel actie van jouw kant. Het is een teken dat de vacht en de cavia in slechte conditie verkeren.
Symptomen: kale plek op de rug in een v-vorm.

Wat kan de dierenarts voor jouw cavia doen?
De dierenarts kan de juiste geneesmiddelen verstrekken of je daarover adviseren. In dit geval behandel je de cavia voor zowel schurft als schimmel.
Behandeling: Ivermectine poor-on, spray of pipet, anti-schimmel zalf of crème met terbinafine, anti-schimmel shampoo (Imaverol).

Wat kun je zelf doen?
− Behandel de cavia voor schimmel- en schurftmijtinfectie. Zie elders op deze pagina.
− Verhoog de weerstand van jouw cavia: geef extra vitamine C en verlaag stress.
− Herzie de voeding: geef je brokken met een hoger eiwitgehalte (dus met meer dan 14%) of geef je misschien teveel brokvoeding?
− Ga terug naar de dierenarts wanneer klachten niet verbeteren of erger worden.

Wat kun je beter niet doen?
− Afwachten en niets doen.

Hoe herken je een cavia met luizen?
Zie jij langwerpige gele beestjes in de vacht van jouw cavia? Of kleine witte bolletjes (neten)? Dan heeft jouw cavia luizen. Luizen en neten zijn zichtbaar met het blote oog (zie foto 5).
Symptomen: lichte jeukklachten, doffe vacht (soms)

Foto 5: luizen (omcirkelt) en neten (witte stipjes) in de vacht van een kortharige cavia.

Hoe kan de dierenarts vaststellen dat het om luizen gaat?
De meeste dierenartsen herkennen de luizen in de vacht op de huid wel. De diagnose kan de dierenarts bevestigen via microscopische onderzoek.
Diagnostiek: herkennen van de huidafwijking, ter bevestiging (eventueel) microsopie.

Foto 6: Microscopische weergave van een luis.

Wat kan de dierenarts voor jouw cavia doen?
De dierenarts kan de juiste geneesmiddelen verstrekken of je daarover adviseren.
Behandeling: Ivermectine poor-on, spray of pipet.

Wat kun je zelf doen?
− Luizen en de neten zijn eenvoudiger te bestrijden dan de schurftmijt. Meestal is een keer behandelen met ivermectine voldoende.
− Ga naar de dierenarts wanneer klachten niet verbeteren of erger worden.

Hoe herken je hormonale kaalheid?
Bij caviazeugen zie je soms kale plekken ontstaan zonder jeuk. De huid is dan kaal maar heeft verder geen wondjes of schilfers. De kaalheid is meestal symmetrisch aan de zijkant van de cavia (de flanken) en onder de buik. Deze kaalheid is veelal het gevolg van ovariumcystes (cystes in de eierstokken).

Foto 7: een zeug met kaalheid aan de flanken.

Bij mensen worden dergelijke cysten veroorzaakt door een verstoring van de hormoonbalans. Meer specifiek: door een hoger oestrogeen of testosterongehalte. Zo’n hormonale disbalans kan ontstaan door stress, de overgang (menoapauze) en bij bepaalde aangeboren syndromen (zoals PCOS). Ook bij cavia’s komen dergelijke ovariumcystes regelmatig voor. Deze zogenaamde folliculaire cystes leiden tot kaalheid bij zeugen. Het lijkt erop dat de cystes zelf weinig problemen veroorzaken, anders dan dat ze plaats innemen in de buik en flinke rek zetten op het eierstokweefsel.

Wat kan de dierenarts voor jouw cavia doen?
Wanneer een zeugje hormonale kaalheid heeft kan er sprake zijn van een uitblijvende eisprong. Deze zeugjes kunnen dan baat hebben bij een eenmalige injectie met hCG (Chorulon). Na een eenmalige toediening van hCG groeien de haren veelal binnen enkele weken terug.
Indien de cavia toch veel last heeft van de cysten, wat enkel het geval kan zijn wanneer de cysten enorm groot zijn, kan de dierenarts besluiten de cysten onder verdoving leeg te zuigen. Dit is verreweg in de meeste situaties niet nodig. Vaker is er sprake van stress, andere ziekte en/of pijn. Onderzoek of huisvesting of huisgenoten stress zouden kunnen geven. Laat de cavia ook goed onderzoeken op blaasproblemen, middenoorontsteking, hartfalen of afwijkingen aan het skelet.

Wat kun je zelf doen?
Hormonale kaalheid en cysten zijn het gevolg van een hormonale disbalans. Hoe deze cysten ontstaan en waarom ze zoveel voor komen is nog niet helemaal duidelijk. Maar er zijn sterke aanwijzingen dat stress, hormonen en onderliggende ziekten een rol spelen.
Is de cavia ouder? Dan is het misschien net als bij mensen het gevolg van de overgang. Is de cavia jonger? Dan ligt de oorzaak mogelijk meer bij stress. Is de omgeving misschien te druk, is er een irritatie in de caviagroep of is er onderliggende ziekte die nog niets is opgemerkt? Denk bijvoorbeeld aan gebitziekte, of aan pijn door artrose, blaasproblemen of hartfalen.

Hoe herken je een Teddycavia met huidproblemen?
Heb jij een (US) Teddycavia? Dan ben je wellicht al wel bekend met huidproblemen. De (US) Teddy is een ras dat meer last heeft van huidproblemen dan bijvoorbeeld een gladhaar of een borstel. Heb je een cavia met huidproblemen en is het een (US) Teddy, lees dan de volgende informatie goed door. Typische huidklachten bij dit type cavia zijn: droge schilferige huid, (intense) jeuk,  irritatie, wondjes, kale plekken, krabplekken.

Hoe stelt de dierenarts vast dat het om typische Teddycavia-huidproblemen gaat?
Een Teddycavia met de typische huidafwijkingen is goed te herkennen. Tenminste als de dierenarts weet dat dit een typische Teddycavia kwaal is. Kent een dierenarts het niet (wat ook heel goed mogelijk is) dan starten ze een behandeling tegen schurftmijt of schimmel. Lopen dan vast als deze behandelingen onvoldoende effectief zijn, en inspectie van vacht en huid, microscopisch onderzoek of zelfs laboratoriumonderzoek niets oplevert.
Diagnose: Op basis van klinische presentatie en ras.

Wat veroorzaakt de typische Teddycavia-huidproblemen?
Teddies hebben haren die recht uit de schacht groeien, daarna krult het haar. Krulhaartjes hebben van nature meer last van een vochtarme huid. De huid van een Teddy vraagt om speciale huidverzorging. De aangedane huid lijkt een soort van seborrhoïsch eczeem te hebben, met schilfers en droogte, maar dit is extreme droogte van de huid.

Hoe te behandelen?
Pas een voor Teddies geschikte huid- en haarverzorging toe: wekelijks de intacte huid insmeren met kokosolie of vaseline. Is de huid beschadigd dan alleen de randen insmeren en niet de schilfers, want die plakken dan aan elkaar en dat geeft weer jeuk en irritatie. Verder kun je de teddy met een zachte borstel borstelen en aaien om de talgklieren van binnenuit te stimuleren. De cavia wassen heeft weinig zin en is stressvol bovendien.