Oogafwijkingen

Cavia’s zien in kleur, maar niet zo goed als mensen dat doen. De ogen van de cavia zijn niet essentieel voor het leven van een cavia. Reuk en geluid zijn belangrijker voor dit dier. Wanneer een cavia een oog verliest, dan lijkt deze daar geen enorme hinder van te hebben. Goed om te weten is dat een cavia met donkerrode of rode oogjes gevoeliger is voor licht, dan een cavia met bruine/zwarte oogjes.

Oogaandoeningen kunnen er vreselijk uitzien, maar zijn verrassend goed te behandelen. Het herstel van een oog kan je werkelijk verstelt doen staan. Ogen worden helaas wel vaak te snel verwijderd, wellicht omdat ze toch niet essentieel zijn. Ook als een oog een enkele keer niet meer voldoende herstelt is het beter het oog niet te laten verwijderen. Immers, als je een cavia een operatie kunt besparen dan is dat altijd beter. Vaak hoeft het niet zo ver te komen, want volgens het meest recente caviakundige inzicht zijn oogjes zijn gemakkelijk te behandelen.

Op deze pagina vind je de meest voorkomende oogafwijkingen (oogbeschadiging, oogontsteking, staar) wat het is of kan zijn. En lees je meer over de diagnostiek en behandeling van oogaandoeningen.

Oogbeschadiging

Oogbeschadigingen komen relatief veel voor bij de cavia. Beschadigingen ontstaan relatief eenvoudig door een takje, een stukje hooi of een scherp nageltje van een huisgenoot. Gelukkig zijn de meeste beschadigingen goed te behandelen. Wacht nooit te lang met naar de dierenarts gaan.

Hoe herken je een cavia met een oogbeschadiging?
Een beschadiging ontstaat door iets dat in het oog komt en daardoor is het meestal één oog waaraan of waarin je iets afwijkends ziet. Je ziet bijvoorbeeld een wit wazig vlekje in één oog van jouw cavia, het oog kan wat tranen, de cavia trekt een beetje met het oog of het oog zit net iets dichter dan het andere oog. Soms zit de boosdoener – een takje, stukje hooi – zelfs nog in het oog!
Symptomen: Wit vlekje in het oog, troebel oog, traanoog, trekt met het oog. Zie foto 1.

Foto 1: Normaal gezond oog (links) en beschadigd ontstoken oog (rechts).

Hoe kan de dierenarts een oogbeschadiging vaststellen?
Een beschadiging kan oppervlakkig zijn, dus meer op het oog. Maar het kan ook zijn dat het een diepere “wond” is. Dit betekent: meer door het oog heen. De dierenarts onderzoekt of het buitenste, doorzichtige deel van het oog, dat voor de iris en de pupil zit – het hoornvlies – beschadigd is. De dierenarts druppelt voor dit onderzoek een kleurstof – fluoresceïne – in het aangetaste oog. Fluoresceïne is felgroen van kleur; fluoriserend. Deze kleurstof hecht zich aan de beschadiging, waardoor de dierenarts kan beoordelen waar de beschadiging zich in het oog bevindt en of het hoornvlies ‘doorboort’ is. Dus of er een gaatje in het hoornvlies zit. De kleurstof verdwijnt vanzelf weer uit het oog en komt soms ook het via het neusje naar buiten. Dit is normaal na fluoresceïne-onderzoek.
Diagnostiek: Fluoresceïnetest

Wat kan de dierenarts voor jouw cavia doen?
Als het een oppervlakkige beschadiging is, dus op het hoornvlies zelf, dan is het goed te behandelen met een oogzalf. Om het oog goed te laten herstellen en de wond goed te laten sluiten is een oogzalf met antibiotica nodig.
Een diepere beschadiging, dus wanneer het hoornvlies volledig is doorboord, moet gehecht worden door de dierenarts. Dit kan alleen als de wond nog heel vers is.
Behandeling bij oppervlakkige beschadiging: een zalf met antibiotica (bijvoorbeeld isathal, terramycin of trafloxal). Eventueel in combinatie met een oogzalf met vitamine A (bijvoorbeeld Opthosan).
Behandeling bij diepe beschadiging: Een gaatje of gat in het hoornvlies moet gehecht worden. Dit kan alleen op een verse wond. Daarna of wanneer het niet meer gehecht kan worden het oog behandelen met een oogzalf met antibiotica (bijvoorbeeld isathal, terramycin of trafloxal)¹, totdat het oog gesloten is. Het is niet nodig om het oog te verwijderen.

Wat kun je zelf doen?
Controleer of je de juiste oogzalf hebt meegekregen: isathal, terramycin of trafloxal.* Volg de instructies van de dierenarts goed op. Zie je binnen enkele dagen na aanvang van de behandeling met de oogzalf geen verbetering of zelfs irritatie? Ga dan zo spoedig mogelijk terug na de dierenarts en vraag om een andere oogzalf met antibiotica.¹
*Cavasan is een veel voorgeschreven oogzalf met antibiotica, maar soms geeft deze zalf bij cavia’s irritaties aan het oog.

Wat kun je beter niet doen?
– Te lang wachten met naar de dierenarts gaan, want hoe eerder een oog goed behandeld wordt, des te succesvoller het resultaat.
– Te vroeg stoppen met zalven, wanneer je denkt dat het niet beter wordt. Herstel vraagt soms meerdere weken. In al deze weken is het belangrijk dat je door blijft smeren.
– Mocht het gaatje in het hoornvlies niet meer gehecht kunnen worden, laat ook dan het oog niet verwijderen. Ga dan door met het behandelen van het oog met antibioticazalf totdat de wond rustig en gesloten is.

Ooginfectie

Hoe herken je een cavia met een ooginfectie?
Een ontstoken of geïnfecteerd oog komt sterk overeen met de gevolgen van een oogbeschadiging. Alleen hoeft nu het takje, het stukje hooi of de huisgenoot niet de oorzaak te zijn. Een oogontsteking kan het gevolg zijn van een beschadiging, maar ook het gevolg zijn van een bacterie waarmee de cavia in aanraking is gekomen. Cavia’s met een oogbeschadiging zijn gevoeliger voor een bacteriële infectie. Verder kan een oogontsteking ook het gevolg zijn van een ander probleem. Bijvoorbeeld een probleem in het gebit of aan de kaak of een middenoorontsteking die niet goed behandeld is of nog behandeld wordt.
Symptomen: wit vlekje in het oog, troebel oog, traanoog, trekt met het oog, korstjes bij en rondom het oog, rood oog, uitpuilend oog.

Foto 2: Een ontstoken en licht uitpuilend oog.

Hoe kan de dierenarts een ooginfectie vaststellen?
Bij een ooginfectie kan het zijn dat de dierenarts besluit te onderzoeken of dit door een beschadiging komt en de fluoresceïnetest doen. Verder bekijkt de dierenarts het oog zorgvuldig. Een flink ontstoken oog is doorgaans goed te herkennen. Soms is een oogontsteking het gevolg van een abces in de bovenkaak van de cavia, ontstaat het naast een middenoorontsteking die niet goed behandeld is of is de oogontsteking een symptoom van een luchtweginfectie. Al deze mogelijke diagnoses kan de dierenarts uitsluiten met aanvullend onderzoek.
Diagnostiek: Fluoresceïnetest, lichamelijk onderzoek.
Aanvullend: Röntgenfoto (abces, longen, gebit, kop), luchtwegonderzoek met de stethoscoop.

Wat kan de dierenarts voor jouw cavia doen?
Voor het geïnfecteerde oog schrijft de dierenarts een oogzalf met antibiotica voor. Zie jij dat er binnen enkele dagen onvoldoende herstel optreedt, dan is het belangrijk dat de cavia een andere oogzalf – met een sterker antibioticum – krijgt.
Behandeling: Oogzalf met antibiotica. Bijvoorbeeld isathal of terramycin, maar indien onvoldoende verbetering optreedt dan overstappen op trafloxal.¹

Wat kun je zelf doen?
Controleer of je de juiste oogzalf hebt meegekregen met antibiotica. Een oogzalf met alleen vitamine A (Opthosan) is niet voldoende! Volg de instructies van de dierenarts goed op. Zie je binnen enkele dagen na aanvang van de behandeling met de oogzalf geen verbetering of zelfs irritatie*? Ga dan zo spoedig mogelijk terug naar de dierenarts.
*Cavasan is een veel voorgeschreven oogzalf met antibiotica, maar deze zalf geeft bij cavia’s soms irritaties in het oog!

Foto 3: Geïnfecteerd oog (helemaal links), fases tijdens behandeling met trafloxal (bevat ofloxacine) oogzalf en hersteld oog (helemaal rechts).

Wat kun je beter niet doen?
– Te lang wachten met naar de dierenarts gaan. Hoe eerder een oog goed behandeld wordt, des te beter het eindresultaat.
– Het oog laten verwijderen, omdat in veel gevallen is verwijderen niet nodig. Zie foto 3: Dit oog was nagenoeg opgegeven, maar herstelde, nadat er was overgestapt op een andere oogzalf met een ander antibioticum.
– Stop niet te snel met het smeren van de zalf. Een ooginfectie heeft soms wel 4-6 weken nodig om te herstellen. Dit is dus de tijd dat jij blijft smeren.

Chlamydia caviae

Chlamydia caviae is een bacterie die bij cavia’s vooral rondom het oog aanwezig is en een oogontsteking (conjunctivitis) kan veroorzaken. Chlamydia caviae is dus een bepaald type ooginfectie. Het is voor gezonde cavia’s geen probleem en geneest dan vanzelf. Sommige cavia’s krijgen er ook luchtwegklachten van en hebben dan een beetje hulp nodig. Ook luchtwegklachten zijn doorgaans goed te behandelen.

Hoe herken je een cavia met Chlamydia caviae?
Meestal zie je dat beide ogen wat tranen, of dat het afwisselt. Ook kan het zijn dat één oog is aangedaan. Vooral rondom het oog zie je viezigheid, wittige of licht gele vloed en korstjes (zie foto 4). Het oogwit is meestal knalrood bij een snel optredende Chlamydia-ooginfectie (zie foto 5). Dit heet conjunctivitis, een ontsteking van het dunne slijmvlies op het wit van het oog, de conjunctiva. In het oog ontstaat roodheid (soms meer bruinig bij donkerharige cavia’s) met meestal ook witte of licht gele afscheiding. De ogen kunnen ’s morgens dichtgeplakt zitten. Soms zwellen de oogleden ook op.
Symptomen: Traanoog, trekt met het oog, korstjes bij en rondom het oog, rood-bruinig oogwit, gezwollen oogleden, dichtgeplakte ogen.

Hoe kan de dierenarts een Chlamydia caviae vaststellen?
De meeste dierenartsen herkennen een Chlamydia-ooginfectie goed. Alleen bij ernstige of langaanhoudende klachten kan de dierenarts besluiten om – ter bevestiging – PCR-diagnostiek te doen. Of wanneer er opvallende meerdere dieren van een specifieke fokker of opvang op het spreekuur komen met vergelijkbare klachten. De dierenarts neemt voor een PCR-test met een wattenstaafje een beetje slijm of pus uit het oog af en stuurt het monster in naar een laboratorium die de PCR-test uitvoert. Met een PCR-test kan de dierenarts preciezer te weten komen of het inderdaad de Chlamydia caviae is die de ooginfectie veroorzaakt. De Chlamydia-bacterie kan bij cavia’s soms leiden tot longontsteking. De dierenarts onderzoekt daarom ook de luchtwegen.
Diagnostiek: Longonderzoek met behulp van de stethoscoop, PCR-test via een laboratorium.

Wat kan de dierenarts voor jouw cavia doen?
Indien het alleen aangedane ogen betreft, volstaat een lokale behandeling met oogzalf met antibiotica. Als blijkt dat er ook sprake is van luchtwegklachten, heeft de cavia (ook) een antibioticakuur (doxycycline) nodig.
Behandeling: Oogzalf met antibiotica (terramycin), eventueel antibiotica (doxycycline) bij luchtwegklachten/infectie.

Foto 4: Kenmerken van Chlamydia caviae-infectie.

Foto 5: Chlamydia caviae-conjunctivitis.