Maag-darmproblemen

Hoe herken je problemen in het maagdarmkanaal van de cavia? Wat kan de dierenarts voor jouw zieke cavia betekenen? En wat kun je zelf doen om maag-darmproblemen te voorkomen? We bespreken hier de meest voorkomende maag-darmproblemen: diarree, verstopping en gasbuik.

Diarree

Wat te doen bij een cavia met diarree?
Heeft de cavia hoofdzakelijk dunne, brijachtige, waterige of slijmerige ontlasting, ga dan altijd naar de dierenarts. Diarree kan duiden op een (ernstig) lichamelijk probleem. Een goede vuistregel voor een spoedafspraak bij de dierenarts is: diarree en een cavia die niet eet.

Waarom heeft een cavia diarree?
De ernst en oorzaak van diarree kunnen variëren. Goed om te weten: diarree is niet altijd het gevolg van een darminfectie. Zo kan milde diarree het gevolg zijn van een verandering in het dieet van de cavia of omdat je verlepte groenten hebt gegeven. De cavia eet dan meestal nog wel. Diarree die afwisselend optreedt, dus met normale ontlasting tussendoor, kan het gevolg zijn van nierziekten.

Wanneer naar de dierenarts?
Ga met diarree altijd naar de dierenarts. Alleen als je zelf voldoende ervaring hebt en de oorzaak van de diarree kan achterhalen, kun je 2 dagen afwachten. Bijvoorbeeld omdat je net nieuwe brokken hebt geïntroduceerd of ander hooi hebt gevoerd. Wanneer de cavia diarree heeft én zelf niet wil eten ga je met spoed naar de dierenarts.

Darminfectie

Hoe herken je een cavia met een darminfectie?
Een keer een zachte keutel is meestal geen probleem. Slechte ontlasting zoals waterige diarree, papperige of brijachtige ontlasting, soms met slijm en bloed is dat meestal wel. Een cavia met een darminfectie heeft regelmatig verminderde eetlust en pijn.
Zie je dat de cavia bol in een hoekje zit of het huisje of mandje niet uit komt om te eten? Dan zou er iets met de darmen aan de hand kunnen zijn. De cavia kan helemaal plat liggen met gestrekte poten naar achteren, vanwege de enorme buikpijn, geheel lusteloos raken en minder alert zijn. Een cavia met een darminfectie kan zeer snel achteruit gaan. Niet zozeer door de uitbreiding van de infectie – de toename van de ziekteverwekker – maar door het verlies van vocht en voedingsstoffen vanwege slechte mest of diarree. Net als bij mensen kan verstoring van de vochtbalans leiden tot (ernstige) uitdroging en daardoor overlijden. Maar let op: bij een darminfectie is uitblijvende ontlasting of kleine keutels ook een kenmerk. Tot slot, ontlasting kan sterk (vies) ruiken.
Symptomen: afwijkende ontlasting (mest), sterk ruikende ontlasting, diarree, kleine keutels, geen ontlasting, lusteloos, bol zitten, levenloos, niet eten.

Hoe kan de dierenarts een darminfectie vaststellen?
De dierenarts onderzoekt de cavia en luistert en voelt. Ook beoordeelt de dierenarts de vochtinname aan de hand van een aantal fysieke testen. Om de ernst van de infectie te beoordelen kan de dierenarts de zuurgraad (pH) van de urine bepalen. Hoe lager de zuurgraad, des te zieker de cavia is.
Onder de microscoop beoordeelt de dierenarts verse ontlasting (mest). De dierenarts bekijkt of er parasieten, gisten of schimmels in de poep aanwezig zijn. Met behulp van bacteriologisch onderzoek kunnen eventuele ziekmakende bacteriën worden opgespoord. Voor dit onderzoek stuurt de dierenarts verse ontlasting in naar een laboratorium.

Wat kan de dierenarts voor jouw cavia doen?
Een darminfectie bij de cavia gaat meestal niet vanzelf over. Je hebt medicatie nodig. In elk geval een middel om de ziekteverwekker te bestrijden (antibiotica, antimycotica). Bij ernstige diarree heeft de cavia ook extra vocht nodig. De dierenarts kan onder de huid een speciale infuusvloeistof aanbrengen – een zogenaamd vocht depot of infuus. Heeft de cavia geen ontlasting meer? Dan heeft de cavia ook medicatie om de darmen te stimuleren: metoclopramide en cisapride. Een darminfectie gaat vaak samen met hevige buikkrampen en daarvoor heb je ook sterke pijnstilling (flunixine) nodig. Let op dat de cavia geen opiaat toegediend krijgt! De precieze behandeling van een darminfectie hangt samen met het type ziekteverwekker en de plek van de infectie in de darm. Vanwege het risico op ernstig verloop is direct starten met antibiotica van levensbelang.
Behandeling: antibiotica (afhankelijk van ziekteverwekker), pijnstilling, darmstimulerende medicatie.

Wat kun je zelf doen?
– Ga snel naar de dierenarts met een cavia met abnormale ontlasting.
– Waterige diarree én niet eten is altijd spoed!
– Stop niet met het geven van groenten. Het vocht in snackies is onmisbaar.
– Is de cavia erg ziek, leg de cavia dan bij een kruik, verwarmd kersenpittenzakje of op een opgewarmde snuggle safe.
– Heeft de cavia geen ontlasting? Wees dan voorzichtig met het bijvoeren, je kan de maag overladen. Laat de cavia zoveel mogelijk zelf eten.
– Voer je de cavia bij? Denk ook aan extra vocht.
– Wordt de cavia snel slechter tijdens de behandeling, ga dan terug naar de dierenarts.

Gasbuik

Hoe herken je een cavia met een gasbuik?
Gas is eigenlijk altijd wel aanwezig in het maag-darmstelsel van cavia’s. Dit is het normale gevolg van het verteringsproces in de darm. Er ontstaat een probleem als gas zich ophoopt in de buik. Vandaar het ‘gasbuik’. Andere benamingen zijn gaskoliek, trommelzucht, tympanie, of het Engelse: bloat
Gaskoliek is zeer pijnlijk. De cavia zal afwijkend reageren: minder alert en enthousiast. Of juist hyperactief (met name in het begin). Eén van de eerste tekenen is het uitblijven van ontlasting. Naarmate de gasbuik langer aanwezig is, wordt de cavia slechter. De cavia gaat plat liggen en sleept soms zelfs met de achterpoten alsof deze verlamd is. Uitdroging, ondertemperatuur en sneller ademen zijn kenmerken van ernstige gasophoping.
Symptomen: abnormaal gedrag, harde buik, bolle buik, ademnood, apathisch, onderkoeling, lage hartslag.

Hoe kan de dierenarts een gasbuik vaststellen?
De dierenarts onderzoekt de cavia en zal voorzichtig op de flanken van de buik kloppen. Soms zal een dierenarts een gasbuik met een röntgenfoto willen bevestigen. Of hiermee nader willen bekijken hoe de maag en darmen ervoor staan, want gasbuik is bijna altijd het gevolg van verstopping van de darm of verstoring van de darmbewegingen. Een caviadierenarts herkent een gasbuik vaak direct.

Wat kan de dierenarts voor jouw cavia doen?
Voor het behandelen van gasbuik heb je receptmedicatie nodig die de dierenarts kan verstrekken. Ook kan de dierenarts een deel van deze medicatie injecteren, zodat deze extra snel werkt. Je hebt bij een gasbuik twee soorten darmstimulerende medicatie nodig: een zogenaamde voordarm-stimulant (metoclopramide) en een achterdarm-stimulant (cisapride).

Wat kun je zelf doen?
– Niet afwachten: gasbuik moet snel behandeld worden.
– Maak een spoedafspraak bij de dierenarts.
– Heb je ervaring met gasbuik en de juiste middelen in huis, dan kun je wellicht na overleg met de dierenarts zelf al starten met medicatie.
– Meerdere factoren dragen bij aan gasophoping bij cavia’s. Een gasbuik is bijna altijd het gevolg van verstoorde darmpassage. Het kan ook ontstaan door een verstoorde balans in de darmflora. Na de acute fase moet je ook onderliggende oorzaken aanpakken.

Verstoorde darmpassage

Hoe herken je een cavia met een verstoorde darmpassage?
Met een verstoorde darmpassage bedoelen wij zowel darmverstopping als een zekere mate van stilstand van de darmen. De kenmerken zijn veelal vergelijkbaar, maar de oorsprong is anders. Bij een verstopping is er meer sprake van een fysieke belemmering. En bij een zekere mate van stilstand van de darmen is de darmbeweging verstoord.
De kenmerken van een verstoorde darmpassage lijken erg op die van een gasbuik (zie hierboven). Niet heel gek, want een gasbuik is bijna altijd het gevolg van verstopping van de darm of verstoring van de darmbewegingen. 
Symptomen: geen keutels, niet eten, gasbuik, plat op de buik liggen met poten naar achteren (achterkant lijkt verlamd).

Hoe kan de dierenarts een verstoorde darmpassage vaststellen?
Een caviadierenarts herkent het probleem vrijwel direct en anders wel na lichamelijk onderzoek en zoals de cavia zich presenteert. Een röntgenfoto kan soms inzicht geven in het type verstoring, maar dat is niet direct nodig voor de behandeling. Deze is voor verstopping van de darm en bij verminderde darmbeweging hetzelfde. Ook beoordeelt de dierenarts de vochtinname aan de hand van een aantal fysieke testen. Om de ernst van de situatie te beoordelen kan de dierenarts de zuurgraad (pH) van de urine bepalen. Hoe lager de zuurgraad, hoe kleiner de kans is dat de cavia het overleeft. Een caviadierenarts behandelt een ernstig verstoorde darmpassage als een spoedeisende situatie.

Wat kan de dierenarts voor jouw cavia doen?
Het behandelen van een verstoorde darmpassage lijkt op die van gasbuik. Ook nu heb je receptmedicatie nodig die de dierenarts kan verstrekken. De dierenarts kan een deel van deze medicatie injecteren, zodat deze extra snel werkt. Je hebt ook nu twee soorten darmstimulerende medicatie nodig: een zogenaamde voordarm-stimulant (metoclopramide) en een achterdarm-stimulant (cisapride). Bij ernstige verstoorde darmpassage heeft de cavia ook extra vocht nodig. De dierenarts brengt onder de huid een speciale infuusvloeistof aan – een zogenaamd vocht depot of infuus.

Wat kun je zelf doen?
– Niet afwachten: er moet snel behandeling worden gestart.
– Maak een spoedafspraak bij de dierenarts.
– Heb je ervaring met verstoorde darmpassage en de juiste middelen in huis dan kun zelf starten met darmstimulerende medicatie.
– Pas op met bijvoeren als de cavia niet keutelt, want je kan de maag overladen en een draaiing ervan veroorzaken. Een maagdraaiing is meestal niet terug te draaien; de cavia komt te overlijden.